“Takip” sözcüğü telefonda farklı davranışları anlatabilir. Bir uygulama hassas konumu okuyabilir, kendi hesabınızda hareket geçmişi tutabilir, reklam mekanizmalarını kullanabilir veya giriş yaptığınız için farklı cihazlardaki etkinliği aynı kişiyle ilişkilendirebilir. Bunların tamamını durduran tek bir Android düğmesi yoktur. Uygulanabilir hedef, gereksiz erişimi kaldırmak ve etkinliğin sizinle ilişkilendirilebildiği yolları azaltmaktır.
Önce hangi takip türünü azaltmak istediğinizi belirleyin
Fiziksel konumdan endişeleniyorsanız Konum izinleri ve Gizlilik Panosu’yla başlayın. Kişiselleştirilmiş reklam için Reklam gizliliği ve uygulama içi tercihleri açın. Google hesabında tutulan etkinlik için geçmiş ayarlarını inceleyin. Uygulamalar arası profil çıkarma konusunda ise hesapla giriş yapmanın ve veri paylaşan iş modelinin rolünü değerlendirin.
Bu ayrım, GPS’i kapatıp uygulama hesabındaki konum geçmişini veya fotoğraflardaki konum bilgisini unutma hatasını önler. Aynı zamanda her arka plan bağlantısını casusluk saymaz; mesajlaşma, yedekleme, hava durumu ve güvenlik araçları çalışmak için belirli bağlantılara ihtiyaç duyar.
Konum erişimini ihtiyaç anıyla sınırlayın
İzin yöneticisinden Konum’u açın ve “her zaman” erişen uygulamaları inceleyin. Çoğunu “yalnızca uygulamayı kullanırken”, “her seferinde sor” veya “izin verme” düzeyine çekebilirsiniz. Şehir bilgisi yeterliyse yaklaşık konumu seçin. Arka plan konumu gerçekten gereken uygulamalarda, uygulama içindeki konum geçmişi, yakındaki öneriler ve pazarlama seçeneklerini ayrıca kapatın.
Fotoğraflar çekildikleri yeri içeren meta veri taşıyabilir. Hassas bir görseli paylaşmadan önce konum bilgisini kaldırın veya alıcı uygulamanın bunu nasıl işlediğini kontrol edin. İzni bugün kapatmak, uygulamanın hesabınızda daha önce sakladığı geçmişi silmez.
Android reklam kontrollerini ve hesap ayarlarını ayrı ele alın
Ayarlar’da Reklam gizliliğini bulun; reklam konuları, uygulama önerili reklamlar ve ölçüm seçeneklerini isteğinize göre kapatın. Ardından Google hesabındaki reklam kişiselleştirmesini ve büyük uygulamaların kendi gizlilik panellerini inceleyin. Bu katmanlar birbirinden ayrıdır. Vazgeçme seçeneği çoğunlukla belirli kişiselleştirme veya ölçüm biçimini azaltır; reklamların tamamen biteceği anlamına gelmez.
Takibi besleyen gereksiz izinleri azaltın
Kişiler, takvim, yakındaki cihazlar, mikrofon, fotoğraflar ve çağrı bilgileri ilişki ve rutinler hakkında ipucu verir. Uygulamaları tek tek açmak yerine izin türüne göre listeleyin. “Bu izni kapatırsam hangi özellik bozulur?” sorusuna yanıt veremiyorsanız izni geri alın ve deneyin. Seçili fotoğraf, yaklaşık konum ve yalnızca kullanım sırasında sensör erişimini tercih edin.
Arka plan kısıtlamasını körlemesine uygulamayın
Uygulamanın Mobil veri ve Pil sayfalarından arka plan kullanımına bakın. Zamanında bildirim gerektirmeyen uygulamalarda arka plan verisini veya pil etkinliğini kısıtlayın. Mesajlaşma, doğrulayıcı, sağlık uyarısı, navigasyon ve cihaz bulma uygulamalarında bu işlem bildirimleri geciktirebilir. Ayar değişikliğinden sonra birkaç gün işlevi izleyin.
Hesap üzerinden yapılan ilişkilendirmeyi azaltın
Uygulama hesap açmadan kullanılabiliyorsa misafir kullanımını değerlendirin. Sosyal hesapla giriş, iki hizmet arasında bağlantı kurabilir; istemiyorsanız ayrı e-posta veya uygun bir e-posta takma adı kullanın. Google hesabındaki bağlı uygulamaları temizleyin. Çıkış yapmak veya uygulamayı kaldırmak, hesapla ilişkili veriyi silmez; bunun için hizmetin silme ve saklama araçlarına başvurun.
Veri güvenliği bölümüyle gizlilik politikasını birlikte okuyun
Play Store’daki Veri güvenliği özeti geliştirici beyanına dayanır. Karşılaştırma için yararlıdır fakat bağımsız adli denetim değildir. Gizlilik politikasında reklam ve analiz ortakları, saklama süresi, veri silme yolu ve paylaşım amaçlarını arayın. Uygulamanın işiyle ilgisiz veri toplaması, belirsiz politika veya silme seçeneğinin bulunmaması alternatif aramak için yeterli neden olabilir.
Ağ araçlarının sınırını bilin
Güvenilir bir DNS filtresi veya yerel güvenlik duvarı uygulamanın bağlandığı alan adlarını gösterebilir. Şifreli bağlantının içinde hangi verinin gittiğini çoğunlukla göstermez. Bir alan adını engellemek özelliği bozabilir ve tek başına kötü niyet kanıtlamaz. Başka uygulamaları izlemek için açıklaması belirsiz VPN, sertifika veya erişilebilirlik isteyen “takip engelleyici” araçlara dikkat edin.
Uygulanabilir takip azaltma listesi
- Sürekli ve hassas konum erişimini gözden geçirin.
- Reklam gizliliği ile hesap kişiselleştirmesini ayrı ayrı düzenleyin.
- Kişiler, mikrofon, fotoğraf ve yakındaki cihaz izinlerini daraltın.
- Kullanılmayan uygulamalarda otomatik izin temizliğini açın.
- Kullanmadığınız hizmetlerin yalnızca uygulamasını değil hesabını da silin.
- Büyük güncellemelerden sonra yeni gizlilik seçeneklerini kontrol edin.
İnternete bağlı bir telefonun hiç veri üretmemesi gerçekçi değildir. Buna karşılık veri toplamayı daha az hassas, daha kısa süreli, daha sınırlı paylaşılmış ve yalnızca seçtiğiniz hizmetlerle ilişkili hâle getirebilirsiniz. Ölçülebilir gizlilik hedefi budur.
Bir alışveriş uygulaması üzerinden örnek değerlendirme
Uygulama teslimat adresi için konum isteyebilir; adresi elle girebiliyorsanız sürekli hassas konum şart olmayabilir. Bildirimler sipariş durumunda yararlı, reklam kampanyalarında gereksiz olabilir. Kişiler ve mikrofon çoğu alışveriş işlevi için açıklama gerektirir. İzinleri daralttıktan sonra sepete ürün ekleme, ödeme ve kargo takibini test edin. Temel işlev çalışıyorsa geniş erişimin gerekli olmadığına dair pratik kanıt elde etmiş olursunuz.
Takibi azaltırken hesabı unutmayın
Uygulamayı silmeden önce varsa sipariş, fatura veya garanti belgelerini indirin. Ardından pazarlama e-postası ve SMS izinlerini, bağlı sosyal hesapları ve saklanan ödeme yöntemlerini temizleyin. Hesabı kapatmak istiyorsanız silme talebinin tamamlandığını doğrulayın. Bazı veriler yasal yükümlülük nedeniyle belirli süre saklanabilir; politika bu ayrımı açıklamalıdır.
Bir ayar değişikliğini nasıl ölçebilirsiniz?
Değişiklik öncesi konum izni, arka plan verisi ve bildirim kategorilerini not edin. Bir hafta sonra Gizlilik Panosu, mobil veri ve uygulama içi önerilerdeki farkı inceleyin. Reklamların tamamen kaybolmaması başarısızlık değildir. Ölçmeniz gereken; hassas erişimin azalması, arka plan davranışının daha anlaşılır olması ve kullandığınız özelliklerin korunmasıdır.
Uygulama alternatifi seçerken aynı denetimi tekrarlayın
Takibi azaltmak için mevcut uygulamayı silip benzerini kurarken yalnızca mağaza puanına bakmayın. Alternatifin temel özelliği hesap açmadan çalışıyor mu, hangi izinleri istiyor, reklam içeriyor mu ve veri silme yolu sunuyor mu kontrol edin. Eski uygulamadaki hesabı kapatmadan önce gerekli belgeleri alın; yeni uygulamaya da bütün izinleri kurulum anında vermeyin. Bir sorunu çözerken daha geniş veri toplayan başka hizmete geçmek kolaydır. En iyi alternatif, işi daha dar erişimle yapan ve davranışını açıkça anlatandır.
Resmî kaynaklar
Google’ın Android reklam gizliliği, hesap etkinliği kontrolleri ve Veri güvenliği açıklamalarına bakabilirsiniz.